Đồng USD đối mặt ‘thách thức’ lớn nhất trong một thập kỷ

Năm nay, nền kinh tế lớn nhất thế giới đang đối mặt với một thực tế đáng lo ngại: riêng tiền lãi trả cho nợ chính phủ Mỹ đã lên tới hàng nghìn tỷ USD. Ủy ban Phi đảng phái về Ngân sách Liên bang cho rằng mức chi này đã trở thành một “chuẩn mực mới”, trong bối cảnh nợ công Mỹ tiến gần mốc 39 nghìn tỷ USD, sau khi kết thúc năm 2025 ở khoảng 38,5 nghìn tỷ USD.

Để bù đắp cho tình trạng thâm hụt ngày càng lớn, Nhà Trắng đang đẩy mạnh phát hành nợ, và khi đó châu Á trở thành điểm tựa quan trọng. Khu vực này hiện nắm giữ phần lớn trái phiếu kho bạc Mỹ, với hai chủ nợ lớn nhất là Nhật Bản (gần 1,2 nghìn tỷ USD) và Trung Quốc (689 tỷ USD).

Tuy nhiên, điều khiến thị trường băn khoăn là vì sao Tokyo và Bắc Kinh vẫn tiếp tục gia tăng mức độ gắn bó với nền kinh tế Mỹ trong bối cảnh nhiều rủi ro như hiện nay.

Một phần nguyên nhân đến từ yếu tố truyền thống. Là những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào thương mại, Nhật Bản và Trung Quốc cần nắm giữ lượng USD đáng kể để phục vụ hoạt động giao thương quốc tế.

Dù vậy, trước quỹ đạo tài khóa ngày càng đáng lo ngại của Washington, có cơ sở để cho rằng Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ ngày càng thận trọng hơn, thậm chí không còn muốn tiếp tục tích trữ thêm trái phiếu kho bạc Mỹ.

Những dấu hiệu cho thấy sự thay đổi này, nếu xuất hiện, có thể tạo ra những chấn động khó lường đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Nợ công Mỹ: Từ gánh nặng đến rủi ro hệ thống

Theo dự báo, nợ quốc gia Mỹ sẽ chạm mức 100% GDP vào cuối năm tài khóa 2025. Khi cột mốc này đến gần, chi phí lãi vay tăng với tốc độ chóng mặt. Năm tài khóa 2020, tổng lãi ròng chỉ là 345 tỷ USD. Đến năm 2025, con số này đã vọt lên 970 tỷ USD, gần gấp 3 lần chỉ sau 5 năm.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) chính thức ghi nhận rằng chi tiêu cho lãi ròng của nợ công đã lần đầu tiên vượt mốc 1 nghìn tỷ USD. Trong khi đó, Ủy ban về Ngân sách Liên bang có trách nhiệm dự báo chi phí lãi vay sẽ vượt 1,5 nghìn tỷ USD vào năm 2032 và 1,8 nghìn tỷ USD vào năm 2035.

Các kế hoạch tài khóa của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho đến nay vẫn nghiêng nặng về cắt giảm thuế. Đạo luật “Một dự luật lớn tuyệt vời” được đảng Cộng hòa thông qua năm 2025 đã duy trì vĩnh viễn các đợt cắt giảm thuế trước đó, nhưng không đi kèm các biện pháp cắt giảm chi tiêu tương ứng.

Hệ quả là CBO ước tính chi phí lãi vay có thể đạt 1,5 nghìn tỷ USD vào năm 2030, vượt 2 nghìn tỷ USD vào năm 2034 và kết thúc thập kỷ ở mức 2,2 nghìn tỷ USD vào năm 2035.

Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), do tỷ phú Elon Musk được giao phụ trách, hầu như không tiết kiệm được bao nhiêu tiền cho người nộp thuế.

Trong khi đó, thuế quan mà Tổng thống Trump ban hành có khả năng gây tổn hại cho GDP nhiều hơn bất kỳ khoản thu nào mà chúng mang lại. Không loại trừ khả năng Tòa án Tối cao Mỹ sẽ tuyên bố các biện pháp thuế này là vi hiến, bởi Hiến pháp Mỹ quy định rõ chỉ Quốc hội mới có thẩm quyền áp đặt thuế nhập khẩu.

Tháng 2/2025, ông Ray Dalio, nhà đầu tư quỹ phòng hộ nổi tiếng, đã cảnh báo Mỹ đang tiến gần tới một vòng xoáy nợ chết người, với hệ quả sâu rộng đối với hệ thống tài chính toàn cầu.

“Nếu tôi là một bác sĩ và nói chuyện với bạn về tình trạng sức khỏe của bạn, tôi sẽ nói rằng: đây là một tình trạng rất, rất nghiêm trọng”, ông Dalio nói với CNBC. Ông cho rằng thâm hụt ngân sách cần được kéo từ khoảng 7,5% GDP xuống còn 3% GDP, điều hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng vấn đề lớn nhất lại nằm ở chính trị.

ÔNG Dalio cảnh báo rằng nếu điều này không xảy ra, một “cơn đau tim” của nền kinh tế hoặc thị trường trái phiếu hoàn toàn có thể bùng phát, và khi đó, trách nhiệm sẽ rất rõ ràng.

USD suy yếu và cơ hội lịch sử cho nhân dân tệ

Câu hỏi là liệu lời cảnh báo của ông Dalio có trở thành hiện thực ngay trong năm 2026 hay không. Dù USD kết thúc năm 2025 tương đối ổn định so với yên Nhật, nó đã mất 13,5% giá trị so với euro, ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2017.

Một rủi ro lớn khác là việc ông Trump gia tăng công kích Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), bao gồm cả các lời đe dọa sa thải Chủ tịch Fed Jerome Powell. Goldman Sachs cảnh báo rằng những lo ngại xoay quanh tính độc lập của Fed sẽ kéo dài sang năm 2026, làm gia tăng xu hướng nới lỏng trong kỳ vọng lãi suất.

Theo ông George Saravelos của Deutsche Bank, USD có thể tiếp tục suy yếu trong năm 2026, dù với tốc độ chậm hơn, khiến USD tính theo trọng số thương mại giảm khoảng 10%. Nếu kịch bản này xảy ra, nó sẽ đánh dấu sự kết thúc của chu kỳ tăng giá kéo dài bất thường của USD trong thập kỷ qua.

Trong bối cảnh đó, đây chính là cơ hội để Chủ tịch Tập Cận Bình đẩy nhanh nỗ lực quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Đây vốn là một ưu tiên chiến lược của Trung Quốc kể từ năm 2013.

Dù vậy, con đường này không hề dễ dàng, khi Trung Quốc vẫn dè dặt với việc cho phép nhân dân tệ chuyển đổi hoàn toàn, và chưa dỡ bỏ triệt để kiểm soát vốn. Như ông Eswar Prasad của Đại học Cornell nhận định, Bắc Kinh cần tăng cường pháp quyền, cải cách thị trường vốn và bảo đảm tính độc lập của ngân hàng trung ương để xây dựng niềm tin lâu dài.

Trong khi đó, nền tảng cấu trúc của sự thống trị của USD vẫn còn nguyên vẹn, với các thị trường sâu rộng, thanh khoản cao và nguồn cung tài sản an toàn gần như vô song.

Tuy nhiên, giữa sự hỗn loạn chính sách tại Washington, năm 2026 có thể trở thành một bước ngoặt quan trọng trong cuộc “đua” giữa USD và nhân dân tệ, khi gánh nặng lãi vay của nước Mỹ ngày càng trở nên không thể phớt lờ.