Liên tiếp hai chi nhánh bị chỉ ra tồn tại trong hoạt động cho vay
Ngày 12/8/2026, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Khu vực 2 ban hành thông báo kết luận thanh tra đối với Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Bình Phước (Vietcombank Bình Phước). Cuộc thanh tra được thực hiện theo Quyết định số 77/QĐ-TTRA.BP ngày 11/3/2026 của Chánh Thanh tra NHNN Khu vực 2. Trong thời kỳ thanh tra, Vietcombank Bình Phước được ghi nhận có nhiều nỗ lực trong quản trị, điều hành và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn. Tuy nhiên, chi nhánh vẫn tồn tại hạn chế trong quản lý tài sản, thu nhập, chi phí và nhiều khâu của hoạt động cho vay, từ thu thập hồ sơ, thẩm định, xét duyệt đến kiểm tra, giám sát vốn vay.
Theo Thanh tra NHNN Khu vực 2, nguyên nhân chủ yếu là Vietcombank Bình Phước chưa thực hiện nghiêm túc các quy định của NHNN và pháp luật có liên quan. Trách nhiệm đối với những tồn tại này thuộc về Ban Giám đốc chi nhánh, trưởng các phòng giao dịch trực thuộc, các phòng nghiệp vụ liên quan và những cá nhân được giao thực hiện nhiệm vụ trực tiếp trong từng thời kỳ. Kết luận thanh tra cũng xác định trách nhiệm của khách hàng trong việc sử dụng vốn vay không đúng mục đích. Nội dung này cho thấy hạn chế không chỉ nằm ở quá trình hoàn thiện hồ sơ hoặc phê duyệt khoản vay, mà còn liên quan đến việc kiểm tra dòng tiền và giám sát mục đích sử dụng vốn sau giải ngân.
Để khắc phục các vấn đề được phát hiện, Thanh tra NHNN Khu vực 2 đưa ra 4 khuyến nghị và yêu cầu thực hiện 8 kiến nghị. Các yêu cầu tập trung vào việc chấn chỉnh những tồn tại, tăng cường tuân thủ và bảo đảm đơn vị hoạt động an toàn, hiệu quả, đúng quy định pháp luật.
Vietcombank Bình Phước bắt đầu hoạt động từ ngày 25/11/2016. Trước khi được sắp xếp lại, mạng lưới của đơn vị gồm một chi nhánh và 3 phòng giao dịch với tổng số 87 cán bộ, nhân viên tại ngày 31/1/2026. Ngày 27/5/2026, Chủ tịch HĐQT Vietcombank ban hành các quyết định điều chuyển, sắp xếp một số đơn vị thuộc mạng lưới. Theo đó, Vietcombank Bình Phước được chuyển thành Phòng giao dịch Bình Phước trực thuộc Vietcombank Chi nhánh Đồng Nai. Phòng giao dịch Chơn Thành cũng được chuyển sang Vietcombank Đồng Nai quản lý, trong khi Phòng giao dịch Phước Bình và Phòng giao dịch Bình Long được chuyển về Vietcombank Chi nhánh Long Thành.
Kết luận tại Vietcombank Bình Phước được công bố không lâu sau khi Thanh tra NHNN Khu vực 2 thông báo kết quả thanh tra Vietcombank Nam Bình Dương. Tại chi nhánh này, cơ quan quản lý cũng phát hiện một số sai phạm, tồn tại và cảnh báo rủi ro liên quan đến hoạt động cấp tín dụng, quản lý thu nhập, chi phí và công tác hạch toán. Cụ thể, Vietcombank Nam Bình Dương còn hạn chế trong thẩm định, quyết định cho vay cũng như kiểm tra, giám sát vốn vay. Chi nhánh chưa tuân thủ đầy đủ một số điều kiện phê duyệt và quy định nội bộ, đồng thời để xảy ra một số tồn tại trong công tác hạch toán.
Đáng chú ý, chi nhánh cấp tín dụng với tỷ lệ tín chấp cao, tập trung vào nhóm khách hàng có dư nợ lớn nhưng chưa kiểm soát chặt chẽ dòng tiền. Khi tình hình tài chính của khách hàng suy giảm, những lỗ hổng trong quá trình giám sát đã dẫn đến nguy cơ mất khả năng thanh toán. Chi nhánh cũng chưa có biện pháp ứng xử tín dụng kịp thời khi khách hàng không thực hiện đúng các cam kết. Rủi ro còn đến từ cơ cấu tài chính của bên vay khi hoạt động kinh doanh phụ thuộc phần lớn vào vốn vay, trong khi vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng nhỏ. Công tác quản trị của một số khách hàng chưa thực sự hiệu quả và việc thực hiện các cam kết với ngân hàng chưa đầy đủ.
Bên cạnh nguyên nhân chủ quan, kết luận thanh tra đề cập những tác động từ bối cảnh kinh tế trong thời kỳ thanh tra. Thị trường bất động sản gặp khó khăn, thanh khoản suy giảm đã ảnh hưởng tới các ngành liên quan như xây dựng, sắt, thép. Biến động tỷ giá USD/VND, lãi suất và chi phí đầu vào cũng khiến tình hình tài chính của nhiều doanh nghiệp suy yếu, một số đơn vị phải hoạt động cầm chừng, giải thể hoặc phá sản. Trách nhiệm chung tại Vietcombank Nam Bình Dương được xác định thuộc về ban lãnh đạo chi nhánh và cán bộ quản lý các phòng nghiệp vụ liên quan đến quá trình thẩm định, trình và kiểm soát hồ sơ cho vay, cùng những hạn chế trong các hoạt động nghiệp vụ khác. Trên cơ sở đó, Chánh Thanh tra NHNN Khu vực 2 đưa ra 4 khuyến nghị và yêu cầu chi nhánh thực hiện 9 kiến nghị để khắc phục.
Điểm chung trong kết luận thanh tra đối với Vietcombank Bình Phước và Nam Bình Dương nằm ở hoạt động cấp tín dụng. Những hạn chế không chỉ xuất hiện tại bước tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và phê duyệt khoản vay mà còn kéo dài sang quá trình kiểm soát dòng tiền, giám sát mục đích sử dụng vốn và theo dõi việc thực hiện cam kết sau giải ngân. Đây là các khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng tín dụng, nhất là khi khách hàng có mức độ phụ thuộc lớn vào vốn vay hoặc được cấp tín dụng với tỷ lệ tín chấp cao. Nếu việc giám sát không theo kịp diễn biến tài chính của khách hàng, ngân hàng có thể chậm nhận diện rủi ro và không kịp thời điều chỉnh hạn mức, điều kiện vay hoặc áp dụng biện pháp thu hồi nợ.
Tình hình kinh doanh của Vietcombank ra sao?
Các tồn tại tại hai chi nhánh được ghi nhận trong bối cảnh hoạt động kinh doanh hợp nhất của Vietcombank tăng trưởng tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngân hàng đạt lợi nhuận trước thuế 29.222 tỷ đồng, tăng 33,5% so với cùng kỳ. Riêng quý II, lợi nhuận trước thuế đạt 17.420 tỷ đồng, tăng 57,9%. Theo báo cáo tài chính quý II/2026, hoạt động tín dụng tiếp tục là nguồn thu chủ lực. Thu nhập lãi và các khoản tương tự đạt 36.473 tỷ đồng, tăng 44,6% so với cùng kỳ. Dù chi phí lãi tăng 56,7%, lên 17.331 tỷ đồng, thu nhập lãi thuần vẫn tăng 35,2%, đạt 19.142 tỷ đồng.
Các nguồn thu ngoài lãi trong quý II diễn biến phân hóa. Lãi thuần từ dịch vụ gần như đi ngang ở mức 860 tỷ đồng, trong khi lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối tăng 31,7%, đạt 2.154 tỷ đồng. Hoạt động mua bán chứng khoán kinh doanh chuyển từ lỗ 2,6 tỷ đồng sang lãi gần 95 tỷ đồng; thu nhập từ góp vốn, mua cổ phần đạt gần 60 tỷ đồng. Đáng chú ý, lãi thuần từ hoạt động khác trong quý II đạt 4.059 tỷ đồng, gấp khoảng 3,5 lần cùng kỳ.
Các nguồn thu ngoài lãi còn lại tăng chậm hơn. Thu nhập từ kinh doanh ngoại hối trong 6 tháng tăng khoảng 5%, chủ yếu nhờ giao dịch ngoại tệ giao ngay và các sản phẩm phái sinh. Thu nhập phí tăng khoảng 8,2%, được hỗ trợ bởi tài trợ thương mại, thanh toán nội địa, QR, thẻ và ngân hàng điện tử. Nhờ nguồn thu cải thiện, lợi nhuận thuần trước chi phí dự phòng trong quý II đạt 17.922 tỷ đồng, tăng 51,3%, dù chi phí hoạt động tăng hơn 40%, lên 8.449 tỷ đồng. Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đồng thời giảm 37,9%, còn 503 tỷ đồng, góp phần đưa lợi nhuận trước thuế tăng gần 58%.
Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của Vietcombank vượt 2,6 triệu tỷ đồng, tăng 8,8% so với đầu năm. Dư nợ cho vay khách hàng đạt hơn 1,7 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 5%, trong khi tiền gửi khách hàng cũng xấp xỉ 1,7 triệu tỷ đồng, tăng 3,4%. Chất lượng tài sản nhìn chung vẫn được duy trì ở mức tích cực, song một số nhóm nợ có dấu hiệu tăng. Tổng nợ xấu đạt gần 10.737 tỷ đồng, tăng 11% so với đầu năm, khiến tỷ lệ nợ xấu nhích từ 0,58% lên khoảng 0,61%. Trong cơ cấu nợ xấu, nợ dưới tiêu chuẩn tăng 55,9%, lên 1.186 tỷ đồng; nợ nghi ngờ tăng hơn 5,5 lần, đạt gần 1.227 tỷ đồng. Ngược lại, nợ có khả năng mất vốn giảm 4,2%, còn 8.324 tỷ đồng nhưng vẫn chiếm phần lớn tổng nợ xấu.
Tỷ lệ nợ xấu 0,61% vẫn ở mức thấp so với quy mô dư nợ của Vietcombank. Tuy nhiên, việc nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ cùng gia tăng, trong khi hoạt động cấp tín dụng tại hai chi nhánh được chỉ ra nhiều hạn chế, đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với quá trình thẩm định, kiểm soát dòng tiền và giám sát vốn vay. Đây cũng là điều kiện cần thiết để tăng trưởng tín dụng đi cùng chất lượng tài sản, thay vì tạo thêm áp lực lên nợ xấu trong các kỳ tiếp theo.
