Xét tuyển đại học 2026: Hệ thống xác định thí sinh trúng tuyển như thế nào?

Thí sinh và phụ huynh tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học tại Ngày hội lựa chọn nguyện vọng xét tuyển 2026 do Báo điện tử Tuổi Trẻ tổ chức - Ảnh: NHẬT QUANG

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi quan trọng trong quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo khiến điều kiện xét tuyển chặt chẽ hơn so với các năm trước.

Không đạt ngưỡng tối thiểu sẽ bị loại sớm

Theo ông Nguyễn Anh Dũng - Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), đối với thí sinh tốt nghiệp THPT năm 2026, điều kiện để được đăng ký xét tuyển vào tất cả các phương thức tuyển sinh là phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm toán, văn và một môn thi khác) đạt từ 15 điểm trở lên (thang điểm 30), chưa tính điểm ưu tiên và điểm cộng.

Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách xét tốt nghiệp hoặc được miễn thi tốt nghiệp THPT. Bộ đã công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào đối với ba nhóm ngành gồm đào tạo giáo viên, sức khỏe và pháp luật.

Cụ thể, nhóm ngành sức khỏe có cấp chứng chỉ hành nghề bậc đại học có mức điểm sàn cao nhất là 22 điểm đối với ngành y khoa và răng - hàm - mặt, ngành y học cổ truyền và dược học có điểm sàn 20, các ngành còn lại 18 điểm.

Đối với nhóm ngành đào tạo giáo viên trình độ đại học có điểm sàn 20. Riêng các ngành giáo dục thể chất, sư phạm âm nhạc và sư phạm mỹ thuật là 19 (áp dụng với tổ hợp xét tuyển gồm ba môn văn hóa). Các ngành thuộc lĩnh vực pháp luật Bộ quy định điểm sàn là 20 điểm.

Mức điểm trên được xác định từ kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đối với thí sinh khu vực 3, tính theo tổng điểm ba môn hoặc bài thi trong tổ hợp xét tuyển trên thang điểm 30, không nhân hệ số, không tính điểm cộng và áp dụng thống nhất cho thí sinh học Chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Y Dược TP.HCM - cho biết ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ công bố là điều kiện tối thiểu để thí sinh được tham gia xét tuyển. Trên cơ sở đó, mỗi trường sẽ công bố điểm sàn bằng hoặc cao hơn mức quy định của Bộ.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi giải đáp thắc mắc của thí sinh và phụ huynh về cơ hội trúng tuyển vào Trường đại học Y Dược TP.HCM năm 2026 - Ảnh: DUYÊN PHAN

Toán hoặc văn phải chiếm tối thiểu 1/3 tổ hợp xét tuyển, khống chế điểm cộng

Một điểm mới đáng chú ý trong mùa tuyển sinh năm nay là yêu cầu môn toán hoặc văn phải chiếm tối thiểu 1/3 trọng số của tổ hợp xét tuyển. Quy định này đồng nghĩa các trường không thể tăng hệ số quá cao cho ngoại ngữ hoặc các môn khác để làm giảm vai trò của toán hoặc văn trong tổ hợp xét tuyển.

Chẳng hạn nếu tổ hợp toán - lý - tiếng Anh đều có hệ số 1 thì môn toán chiếm đúng 1/3 trọng số và đáp ứng quy định. Nếu tiếng Anh được nhân hệ số 2 thì trọng số của toán chỉ còn 1/4 và tổ hợp này sẽ không còn phù hợp với quy định mới.

Cạnh đó phương thức xét tuyển học bạ cũng có sự điều chỉnh. Thay vì chỉ tính điểm lớp 12 hoặc 5 học kỳ như trước đây, từ năm 2026 các trường sẽ sử dụng kết quả học tập của cả ba năm THPT, góp phần đánh giá toàn diện quá trình học tập của thí sinh.

Thay đổi khác được nhiều thí sinh quan tâm là việc khống chế tổng điểm cộng tối đa không vượt quá 3 điểm trên thang điểm 30. Theo quy chế, điểm thưởng dành cho diện tuyển thẳng tối đa 3 điểm, điểm xét thưởng đối với thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt tối đa 1,5 điểm, điểm khuyến khích từ chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế cũng chỉ tối đa 1,5 điểm.

Đáng lưu ý, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được sử dụng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc làm điểm khuyến khích. Bảng quy đổi phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch ứng với thang điểm của chứng chỉ.

Nếu cơ sở đào tạo đã sử dụng chứng chỉ để quy đổi điểm thì không tiếp tục cộng điểm khuyến khích nhằm tránh tình trạng một chứng chỉ được hưởng ưu tiên hai lần.

Ngoài ra, quy định về ưu tiên khu vực cũng được điều chỉnh khi chỉ căn cứ vào nơi học THPT để xác định đối tượng ưu tiên. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo sự thống nhất và minh bạch hơn trong quá trình xét tuyển.